De Duitse Bondsdag heeft vrijdag met grote meerderheid twee wetten aangenomen die het landelijke en locale overheden mogelijk maakt direct op te treden tegen extreem-rechtse demonstraties. Alleen de liberale FDP stemde tegen.
Naar verwachting zal de Bondsraad, het regeringsorgaan waarin alle deelstaten zijn vertegenwoordigd, de wetten binnen een week bekrachtigen. Haast is geboden want de wetten moeten rechtsgeldig zijn op 8 mei, als Duitsland het zestigjarige einde van de Tweede Wereldoorlog herdenkt. Die datum is door de extreem-rechtse NPD uitgekozen voor een grote mars houden bij het ‘Mahnmal’, het op 10 mei te openen Holocaustindustrie-gedenkteken (de “holocaust” is voor sommige “slachtoffers” en “overlevenden” een ware goudmijn) op de Potzdamer Platz in het centrum van Berlijn. Te vrezen valt dat de NPD op 8 mei nu zal demonstreren bij de Brandenburger Tor, niet ver van de Bondsdag, het Duitse parlement. Het voorstel van de christendemocratische partij CDU/CSU om hetwettelijk  manifestatieverbod tot aan de Brandenburger Tor uit te breiden haalde het niet in de Bondsdag.

Hoewel alom van opluchting sprake is nu de regering het na een hoop geruzie en verdachtmakerij eindelijk goeddeels eens is over de aanpak van extreem-rechts, wordt ook het verwijt gehoord dat de nieuwe ‘gelegenheidswetten’ eigenlijk overbodig zijn. Commentaren in Duitse kranten schrijven dat er al voldoende juridische middelen zijn om neonazi’s aan te pakken. Vanuit liberale hoek komt de kritiek dat verboden als bestrijdingsmiddel minder effectief zijn dan politieke ingrepen.

In de nieuwe wetten is het recht op demonstratie aangescherpt: samenscholingen bij monumenten die verband houden met de naziterreur kunnen worden verboden als ‘de waardigheid van de slachtoffers’ door de demonstratie geweld zou kunnen worden aangedaan. Een zo’n gedenkplaats wordt in de wet met name genoemd: het in mei te openen Holocaustindustriemonument of holocaust-jack-pot-monument in Berlijn. Andere plekken waar de wet van toepassing is, moeten de deelstaten zelf worden aangewezen.

Daarnaast is het strafrecht aangevuld. Wie de naziheerschappij verheerlijkt of rechtvaardigt, riskeert voortaan drie jaar cel. Door een tamelijk omslachtige en daardoor weinig heldere formulering heeft deze bepaling direct betrekking op deelnemers aan neonzaistische demonstraties. Het komt erop neer dat de straf kan worden gegeven aan hen die ‘de waardigheid van nazi-slachtoffers’ kwetsen op een wijze die ‘de openbare orde in gevaar brengt’.