China gebruikt zijn gevangenen als reservoir voor een winstgevende handel in organen. Dat is de beschuldiging die tussen de regels wordt geuit in de toenemende kritiek op de Chinese praktijken.

Een communiqué van het Brits Transplantatie Genootschap beschuldigde China van schending van de mensenrechten. Daarmee versterkten Britse topchirurgen de recente kritiek op de handel in menselijke organen in China.

Niet alleen worden organen van geëxecuteerde gevangenen weggenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de betrokken personen. Bovendien lijkt het erop dat gevangenen worden geëxecuteerd om aan de vraag naar bepaalde organen te voldoen.

Opvallend is dat het China International Transplantation Network Assistance Center, in Shenyang, bijzonder korte wachttijden voor organen garandeert. De website verzekert de patiënt, onder de rubriek ,,Volunteers”, dat hij of zij al binnen de week een nier kan krijgen en dat de wachttijd niet hoger dan een maand ligt. Voor een lever is de maximale wachttijd twee maanden.

In Europa, Noord-Amerika of Japan daarentegen kan het vele maanden tot jaren duren voor een geschikt orgaan wordt gevonden. Verzekerde ,,levering” van een orgaan op korte termijn is onmogelijk. ,,We kunnen ten hoogste aangeven wat de gemiddelde wachttijd is voor een bepaald soort orgaan”, zegt Joachim De Roey, transplantatie-coördinator van het Universitair Ziekenhuis van de KULeuven. ,,Een geschikt orgaan vinden, hangt van allerlei variabelen af: de bloedgroep, de weefselkenmerken, de grootte van het orgaan, etc. Men kan eenmaal niet voorspellen wie zal sterven.”

Dat men dat in China blijkbaar wel kan, deed de verdenking rijzen dat de natuur een handje wordt geholpen. Er valt grof geld te verdienen met de handel in organen.

Professor en chirurg Stephen Wigmore, hoofd van de commissie Ethiek van het Brits Transplantatie Genootschap, deelt die verdenking. De snelheid waarmee er geschikte donoren worden gevonden voor patiënten geeft aan dat gevangenen daarop worden geselecteerd voor executie, zei hij gisteren aan de BBC.

Organisaties voor de mensenrechten trekken al geruime tijd aan de alarmbel. Professor Wigmore zei dat er de jongste tijd ,,zoveel bewijsmateriaal is geaccumuleerd dat men er naar onze mening niet meer naast kan kijken”.

De in China vervolgde spirituele beweging Falun Gong stuurde de afgelopen maanden zeer alarmerende berichten de wereld in. De organisatie zei getuigenissen uit China te hebben over het bestaan van concentratiekampen, waar met name beoefenaars van Falun Gong werden vastgehouden. Volgens die getuigenissen werden de gevangenen er gedood om hun organen of werden organen weggenomen bij nog levende mensen. Daarna werden de slachtoffers gecremeerd om alle sporen uit te wissen.

De handel in organen is nog winstgevender geworden omdat er een ,,transplantatietoerisme” op gang is gekomen. Na Japanners en Zuid-Koreanen gaan steeds meer Europeanen en Amerikanen daarvoor naar China. De website van het Chinese centrum prijst de dienst voor buitenlanders aan. Het personeel spreekt ,,vloeiend Engels”, de patiënten worden in de watten gelegd.

Om de aanzwellende kritiek tegen te gaan vaardigde China op 28 maart een ,,Interim regelgeving voor de praktijk van transplantatie van menselijke organen” uit. Die houdt onder meer in dat een schriftelijke toestemming van de donor vereist is om na diens dood organen weg te nemen. Ook zullen transplantaties alleen nog verricht mogen worden in gespecialiseerde ziekenhuizen.

De nieuwe regelgeving gaat echter pas op 1 juli in. Intussen kunnen de bestaande misbruiken voortgaan, zeggen organisaties voor de mensenrechten. Ze betwijfelen of gevangenen zullen kunnen weigeren hun handtekening te geven voor afstand van organen. En ze wijzen erop dat een grote afstand bestaat tussen Peking en plaatselijke besturen. Corruptie is wijdverspreid. Plaatselijke partijleiders springen vaak willekeurig met wetten en regels om in ruil voor betaling door bedrijven.