http://www.depers.nl/buitenland/103132/Britse-steden-vol-met-jeugdbendes.html

Kinderen die een kogel in de nek krijgen, jochies van veertien die achter de tralies verdwijnen voor doodslag. De Britse steden hebben in korte tijd uiterst gewelddadige jeugdbendes zien opkomen. ‘Dit land staat op ontploffen. Als de regering niks doet, loopt het helemaal uit de hand.’

Het zijn de grenzen die onzichtbaar zijn voor elke normale Londenaar. De overgang van het ene postcodegebied naar het andere. Maar voor de straatbendes in de Britse hoofdstad is dat geen geheim. Ze weten precies waar die grenzen liggen. Tot op de meter.

Toen de Man Dem Crew het postcodegebied SE11 in Zuid-Londen binnenwandelde, kon je er gif op innemen dat er herrie zou komen. SE11, dat was het territorium van de K-Town Crew. Een rivaliserende bende kon zijn domein niet ongestraft binnenlopen.

Het duurde dan ook niet lang voordat de twee bendes oog in oog met elkaar stonden. Na wat gescheld over en weer riep Adu Sarpong, de leider van de K-Town Crew: ‘Wat doen jullie in ons gebied? Dit is jullie wijk niet.’ Het was het startsein voor een bloederig gevecht waarbij de tieners elkaar met messen, hamers, metalen staven, flessen en een samoeraizwaard te lijf gingen.

Na afloop bleef Alex Kamondo, een lid van de K Town Crew, zwaargewond op de grond liggen. Uit zijn lichaam stak een keukenmes, dat met zulke kracht in zijn borst was geplant dat het in tweeën was gebroken. Het heft, 20 centimeter lang, was dwars door zijn hart en linkerlong gegaan.

Kamondo, een vijftienjarige scholier, overleed niet veel later in het ziekenhuis. Adu Sarpong, achttien jaar oud, is dit jaar voor de moord veroordeeld. Hij zit nu een levenslange gevangenisstraf uit.

Dodelijk stoer in Londen

De dood van Alex Kamondo was geen op zichzelf staand incident. In korte tijd is in alle grote steden in Groot-Brittannië een uiterst gewelddadige bendecultuur ontstaan, compleet met rapmuziek, gang-kleuren en afgebakende territoria. Wat het meeste zorgen baart, is de willekeur van het geweld die de politie als een ‘postcodeloterij’ bestempelt.

De daders én slachtoffers van het straatgeweld worden steeds jonger. In Liverpool kwam vorige maand de 11-jarige Rhys Jones om het leven toen hij een kogel in zijn nek kreeg. De dader, die nog steeds niet gepakt is, is waarschijnlijk niet veel ouder dan hij.In april was het raak in Manchester waar de 12-jarige Kamilah Peniston in het hoofd werd geschoten. Hij overleed. Een 17-jarige jongen is de hoofdverdachte in deze moordzaak.

Veruit de meeste slachtoffers vallen in Londen. Dit jaar alleen al kwamen achttien tieners door geweld om het leven in de Britse hoofdstad. Tot april 2005 was het nog nooit voorgekomen dat een Londense tiener voor de rechter moest verschijnen voor moord of doodslag met een vuurwapen. Sindsdien zijn twintig tieners hiervoor voor de rechter gebracht. De jongste was veertien jaar, hij werd enkele maanden geleden veroordeeld voor doodslag.

De kille cijfers vormen een merkwaardig contrast met de officiële statistieken van de politie, die erop hamert dat vuurwapengeweld in Londen over de gehele linie juist is gedaald. ’De politie heeft geen idee wat er op straat gebeurt’, zegt ex-bendelid Ismail Mohamed (16). ‘De statistieken geven alleen de geregistreerde misdaad weer, maar veel Londenaren doen geen aangifte uit angst voor represailles van bendes.’

Hij was drie jaar lang lid van de Thug Gang, een bende die de straten van Noord-Londen onveilig maakte met gewapende overvallen en drugshandel. Mohamed, een lange slungel met een dun snorretje, maakt een ontspannen indruk als hij vertelt over zijn bendeverleden. Maar nog niet zo lang geleden was hij één brok agressie, die om het minste of geringste uit zijn vel sprong.

Agressie was ook een vast onderdeel van de Thug Gang die een militaire pikorde hanteerde. ‘De bendeleiders zijn vijf-sterren-generaals en onder hen heb je de sergeanten en de kolonels. De jongste leden, vaak niet ouder dan dertien jaar, worden troops of shoots (spruitjes) genoemd.’

De troops voeren het vuile werk uit, zegt Mohamed. ‘Zij fungeren als drugskoeriers of verstoppen de vuurwapens. Daardoor blijven de grote jongens buiten schot van de politie. Het zijn altijd de jongsten die worden gepakt, maar zij staan vaak snel weer op straat omdat ze minderjarig zijn. Daarom is het zo moeilijk voor de politie om deze bendes aan te pakken.’

Bendes hebben natuurlijk altijd bestaan in Londen, maar de aard van de bendes is wel drastisch veranderd de afgelopen jaren. De oude Londense bendes werden ‘the firms’ genoemd, syndicaten die misdaad als een onderneming zagen. ‘Wij hanteerden een erecode: kinderen mochten geen lid worden en vuurwapens gebruikten we alleen in het uiterste geval’, vertelt Darren (40), een gangster die tot begin jaren negentig werkte voor een van de grotere syndicaten in Londen.

Darren zit nu een levenslange gevangenisstraf uit voor de moord op een kroegbaas in 1994. Terwijl hij een sjekkie draait in de wachtruimte, vertelt hij hoe hij zijn leven probeert te veranderen. Tegenwoordig begeleidt hij veroordeelde leden van de jeugdbendes en laat ze zien waar een leven van geweld en misdaad toe kan leiden. ‘De verschillen tussen de oude firms en de huidige jeugdbendes zijn enorm. De organisatie is veel losser geworden en zij gebruiken hun vuurwapen zoals ze een mobiele telefoon gebruiken, het is een accessoire geworden. Als je geen respect toont of je kijkt toevallig de verkeerde kant uit kan dat al genoeg reden zijn om omgelegd te worden.’

Het is moeilijk uit te leggen waarom de escalatie van straatgeweld juist nu gebeurt. Onderzoekers wijzen op de achtergrond van jonge daders die vaak uit arme eenoudergezinnen komen en problemen op school hebben. Maar het biedt geen bevredigende verklaring. Armoede en gebroken gezinnen zijn factoren die altijd hebben bestaan in een stad als Londen.

Wat wel is veranderd, is het gemak waarmee een dodelijk wapen kan worden aangeschaft.

Hoewel Groot-Brittannië de strengste wapenwetten ter wereld heeft, kun je voor een paar tientjes een alarmpistool kopen. Voor 90 euro kun je een alarmpistool laten ombouwen tot een dodelijk wapen. Tegenwoordig worden de meeste moorden gepleegd met omgebouwde alarmpistolen.

Ismail Mohamed: ‘Angst is dan ook een belangrijke factor. Als één jongen uit jouw buurt een wapen aanschaft, zie je dat anderen ook een wapen kopen of zich bij een bende aansluiten. Zo kom je terecht in een spiraal van geweld.’

Mohamed lukte het uiteindelijk het bendeleven de rug toe te keren. Zijn school huurde een mentor in die hem terugleidde in het normale leven. Vorige maand slaagde hij met glans voor zijn eindexamen.

Maar voor veel bendeleden die ook die stap willen maken, is die hulp er niet. Tot begin jaren negentig kende Londen een uitgebreid netwerk van jeugdclubs en jeugdwerkers die als een sociaal vangnet fungeerde voor jongeren die dreigden te ontsporen. Onder de voormalige premier Thatcher ging de subsidiekraan echter dicht en van het netwerk is weinig meer over.

Ook de huidige Labour-regering valt een verwijt te maken. Tough on crime, tough on the causes of crime was tien jaar lang de slogan van Labour.

De partij van Tony Blair en Gordon Brown heeft zich vooral aan het eerste deel van die belofte gehouden. Het strafrecht werd strenger en gevangenisstraffen werden langer, met als gevolg dat gevangenissen en jeugddetentiecentra uit de voegen barsten.

Maar tegen de oorzaken van misdaad heeft de Labour-regering minder daadkrachtig opgetreden. Het heeft bijgedragen aan het ongeremde geweld dat we nu op de straten van de Brits steden zien.

Darren: ‘Dit land staat op ontploffen. Als de regering niks doet, loopt het helemaal uit de hand.’ Als je toevallig de verkeerde kant op kijkt, loop
je al gevaar.