“Had ik gewild, dan was de regering gevallen!”

PS-voorzitter Elio Di Rupo heeft veel fans (vooral in Wallonië). En zo mogelijk nog
meer tegenstanders (vooral in Vlaanderen). Zijn betoog is glashelder. Nee, de
Belgische sociale zekerheid is niet te duur. Nee, de PS is niet de partij van het
immobilisme. Nee, hij is niet uit op de val van de regering-Verhofstadt.
Elio Di Rupo is onbetwistbaar de machtigste man van Wallonië. Volgens sommigen zelfs van heel België. Sinds hij vijf jaar geleden het roer van de PS overnam, heeft hij de partij radicaal omgebouwd. Het resultaat is een speler op het speler op het
politieke schaakbord waar niemand omheen kan. ,,Het geheim van ons succes is
eenvoudig”, klinkt het. ,,We hebben dag en nacht als zotten gewerkt. Vandaag zijn
we sterker dan ooit, maar we misbruiken die macht niet.”

Di Rupo is niet gespeend van een grote dosis charisma, uiterst charmant, maar
dodelijk efficiënt. Weinig politici zijn zo goed voorbereid, zelfs voor een interview. Geen details wordt over het hoofd gezien.

Als hij met tien minuten vertraging zijn bureau op het PS-hoofdkwartier
binnenwandelt, heeft hij een paar A4′tjes in de hand, met daarop enkele krachtlijnen van de boodschap die hij kwijt wil, wat cijfermateriaal en bovenaan een logootje van De Standaard.

Waren de wekenlange discussies over DHL een drama voor de regering?

,,Wat is een drama voor de regering? Je kunt het dossier DHL ook bekijken als een
oefening in democratie. De premier was uitgesproken voorstander van een
groeiscenario en meer banen, anderen waren veeleer bekommerd om de nachtrust.

Natuurlijk is er lang gedebatteerd en dat kan vreemd overkomen. Maar dat debat is typisch Belgisch. Ik had niet de indruk dat de federale regering in gevaar was.”

De spanningen zijn toch vrij hoog opgelopen?

,,Er waren spanningen. Maar die waren vooral het resultaat van de manier van werken.
Iedereen opsluiten in een conclaaf, als waren het kardinalen die een paus meten
verkiezen, is misschien niet de meest aangewezen methode.”

Hoe moet het nu verder?

,,We moeten bekijken wat we op de lange termijn willen doen met Zaventem. Dat hoeft niet noodzakelijk morgen of volgende week te gebeuren. Maar de luchthaven heeft geen toekomst als de drie regeringen niet samen gaan zitten en een gentlemen’s agreement maken.”

Was u tevreden over de federale beleidsverklaring?

,,Je kunt op alles kritiek hebben, maar zes jaar na elkaar een begroting in
evenwicht hebben blijft toch uitzonderlijk. De toespraak van Guy Verhofstadt in de Kamer vond ik van een iets mindere kwaliteit. Zijn verklaringen en interviews
achteraf op tv, zowel op de Vlaamse als Franstalige zenders, waren heel sterk.”

Frank Vandenbroucke (SP.A), de Vlaams minister van Onderwijs en Werk, denkt daar anders over. In zijn open brief schreef hij begin deze week dat ingrijpende
maatregelen nodig zijn.

,,Ik wil één zaak duidelijk stellen. De Belgische sociale zekerheid is niet te duur,
integendeel. Net zoals de gezondheidszorg. Kijk naar de cijfers van de voorbije
jaren. In 2000 is het budget van de gezondheidszorg met 4,8 procent gestegen. In
2001 was er een stijging met 8,4 procent, in 2002 met 7,1 procent en in 2003 bedroeg de groei 6,5 procent.

Onder de huidige minister van Sociale Zaken, Rudy Demotte (PS), bedraagt de stijging dit jaar 4,5 procent. Als je daarnaast de cijfers van de Oeso bekijkt, dan zie je dat de stijging in onze buurlanden veel groter is geweest dan in ons land.

Het proces dat men permanent voert tegen de zogenaamde ontsporingen in de
gezondheidszorg en tegen minister Demotte, is niet correct. Iedereen die objectief
naar de cijfers kijkt, moet vaststellen dat de uitgaven in de gezondheidszorg onder
controle zijn.”

,,Mijn kritiek is niet tegen Vandenbroucke gericht, ik spreek in het algemeen. De
sociale zekerheid constant onder vuur nemen, is onterecht. De cijfers spreken
trouwens voor zich. Toen Vandenbroucke verantwoordelijk was voor Sociale Zaken, stegen de uitgaven sneller dan onder Demotte. Ik begrijp dat de Vlaamse politici ons tien jaar geleden verweten alles te blokkeren. Maar dat is tien jaar geleden. Het enige wat ik vraag, is dat men de PS van vandaag en het Wallonië van vandaag beoordeelt.”

Wie zegt dat uw opvolger over tien jaar niet hetzelfde zal zeggen? Is het niet
voorzichtiger om vandaag een tandje bij te steken om de toekomst van onze sociale
welvaartsstaat veilig te stellen? ,,De oplossing voor de vergrijzing is het afbouwen
van de overheidsschuld. De minister van Begroting, Johan Vande Lanotte (SP.A),
levert schitterend werk. Iedereen lijkt dat vanzelfsprekend te vinden, ik niet. Met
een begroting in evenwicht, hypothekeer je de toekomst niet.”

,,Ik ben jaren vice-premier geweest onder Jean-Luc Dehaene. Toen de paars-groene
regering Verhofstadt I vijf jaar geleden aan de slag ging, waren er budgettaire
marges. Die zijn niet uit de lucht komen vallen.

De marges zijn niet alleen te danken aan de economische groei, die weliswaar
uitstekend was. Het was het resultaat van de drastische budgettaire sanering die
onder Dehaene is doorgevoerd. Het beeld dat men soms in Vlaanderen verspreidt, dat de PS budgettair laxistisch is, klopt dus helemaal niet. Wij hebben de moed gehad om de overheidsfinanciën te saneren.”

,,Maar vandaag vindt de PS dat er niet moet bespaard worden op de rug van de mensen.
Te veel mensen hebben het moeilijk om rond te komen op het einde van de maand. Niet alleen werklozen en gepensioneerden. Ook mensen die voltijds werken, zoals bij DHL, houden op het einde van de maand 1.000 euro of minder over.”

,,De grote vraag is volgens mij of we de gezondheidszorg kunnen blijven betalen. De federale regering heeft de werkgevers gevraagd na te denken over een alternatieve financiering van de sociale zekerheid.

Vandaag tegen de mensen zeggen dat de situatie over tien jaar catastrofaal zal zijn
als er geen revolutionaire ommekeer komt, klopt niet. Ik herinner mij studies van
het planbureau die voorspelden dat de situatie vandaag catastrofaal zou zijn.
Natuurlijk zijn er zaken die verkeerd lopen, natuurlijk zijn sommige mensen
ontevreden.

Maar vandaag kun je toch niet zeggen dat we het einde der tijden meemaken? Zeker niet in Vlaanderen. Als ik naar Vlaanderen kijk, zie ik een van de rijkste, meest culturele, creatieve en dynamische regio’s van de wereld.”

In Vlaanderen zegt men dat de Waalse werklozen niet voldoende worden gecontroleerd.

,,Dat is niet waar. Men zegt zoveel. Men zegt ook dat er in sommige delen van het
land meer in het zwart wordt gewerkt, dat men minder BTW betaalt. Ik geloof dat de Vlamingen eerlijke mensen zijn. Je hoort mij toch ook geen mensen veroordelen? Ik geloof ook niet alles wat ze zeggen? En ze zeggen veel hoor, geloof me vrij.”

,,Wat de controle van werklozen betreft… De minister van Werk, Freya Van den
Bossche (SP.A), heeft bepaalde maatregelen genomen en wij zullen die loyaal
uitvoeren.

Maar er zijn bepaalde streken, zoals de Borinage, waar soms in twee weken tijd één
enkele vacature is. Ik hou elke vrijdag zitdag. Ik zie daar jonge mannen van 22, 23
jaar die zitten te huilen. Jongeren met een diploma die zich vernederd voelen omdat ze nog altijd geen werk hebben gevonden. Wat zeg je tegen die mensen?
(verontwaardigd) Meneer Vandenbroucke heeft een antwoord gevonden voor uw probleem: meer controle. Dat is niet serieus.”

,,Ik. De enige oplossing is Wallonië te helpen om er economisch bovenop te komen.
Dat is hetzelfde als wat er tussen de twee wereldoorlogen en na de Tweede Wereldoorlog in Vlaanderen gebeurd is.

Een arme regio is een van de meest welvarende van de hele wereld geworden. Wallonië moet hetzelfde doen, weliswaar met enkele decennia vertraging. Het is jammer dat in Vlaanderen vaak niet begrepen wordt.”

Bestaat er nog een paarse dynamiek?

,,De eerste vier jaar van Verhofstadt waren budgettair makkelijker. Het waren de
hoogdagen van de opendebatcultuur. Elke dag was er iets nieuws. Nu zijn de
omstandigheden iets moeilijker, dan verloopt het debat ook wat moeilijker. Wat u
goed moet beseffen, is dat geen enkele van de vier federale regeringspartijen de
paarse regering wil laten vallen.

We hebben de begroting gehad, en DHL, en nu staat Brussel-Halle-Vilvoorde voor de deur. Als iemand problemen had willen veroorzaken, was dat al lang gebeurd.”

,,De kiezer heeft in 2003 beslist dat paars moest blijven regeren. Ik vind dat
politici die uitslag moeten respecteren. U gelooft wat u wilt, maar de PS is een
hele loyale partner. Wij zijn waarschijnlijk de grootste verdedigers van de
regering-Verhofstadt en van Verhofstadt zelf. Ik daag u uit: zoek eens één uitspraak van een Franstalige socialist tegen de federale regering of tegen de premier. Direct of indirect.”

Op een PS-congres verklaren dat de premier zijn beleidsverklaring moet uitstellen,
is dat niet op zijn minst een indirecte uithaal?

,,Maar allez . (met de handen in de lucht) Wat een geluk voor de premier dat we dat gedaan hebben. We zouden er een trofee voor moeten krijgen of minstens een
cadeautje. Het was overduidelijk dat het materieel onmogelijk was om een begroting op te stellen. Ik heb toch een klein beetje ervaring met het opstellen van een
begroting? En dat doe je niet in één of twee dagen. Ik heb mijn verantwoordelijkheid genomen. Niet meer, niet minder.”

Het was dus geen blamage voor de premier dat hij vanaf een PS-congres het signaal kreeg zijn plannen voor een vervroegde beleidsverklaring op te bergen?

,,Luister. De premier doet zijn werk. Ik speel mijn rol.”

Waarom hebt u dan niet gewoon even discreet met Verhofstadt gebeld?

,,Denkt u dat Verhofstadt ons nog nooit verrast heeft met een uitspraak? Op een dag is hij op de proppen gekomen met een voorstel om de hele Senaat te hervormen. Ik herinner mij niet dat hij mij van tevoren heeft gebeld. (haalt zijn gsm boven)
‘Hallo Elio, het is Guy aan de lijn. Zeg, ik ben van plan de Senaat te hervormen.
Wat denk je ervan?’ Nee, met het uitstellen van de beleidsverklaring hebben we hem geholpen. We hebben hem trouwens al vaak geholpen.”

U pleit voor stabiliteit. Maar in Vlaanderen hoor je soms dat de enige reden waarom u de regering niet wilt laten vallen, uw vrees is voor een volgende
verkiezingsoverwinning van het Vlaams Blok. ,,Laten we serieus blijven. Ik heb al
van alles gehoord. Voor de verkiezingen was ik verantwoordelijk voor de opgang van het Blok. Daarna was het dat ik geen verkiezingen wil omdat het Blok te sterk zou worden. Nu hoor ik dat er symmetrische regeringen moeten komen. België is wat het is.

Een beetje surrealistisch, maar er wordt geen bloed vergoten, er wordt niet
gevochten en de mensen respecteren elkaar. Het gros van de politici bestaat uit
bekwame mensen. Als we het oneens zijn, wordt er gediscussieerd, maar we beginnen niet te vechten.”

,,De situatie na de verkiezingen van 2004 is volledig anders dan in 2003. In
Franstalig België waren er problemen met de MR. De partijvoorzitter die vergeten was zijn belastingen te betalen. De mislukte overname van het CDH. Het resultaat was een verkiezingsnederlaag. Bon , dat is niet de schuld van Di Rupo of de PS, maar van de MR. Het is niet zo dat wij beter zijn dan de liberalen. Zij hebben fouten gemaakt.
Ik kan mijn politieke tegenstanders toch niet verhinderen fouten te maken?”

,,In Vlaanderen was er de heibel bij de VLD naar aanleiding van het
migrantenstemrecht. Sommigen beweren dat het migrantenstemrecht een dictaat was van de Franstaligen. Dat is volledig verkeerd.

De SP.A heeft het voorstel toch mee goedgekeurd? Tot het bewijs van het tegendeel is de SP.A geen Franstalige partij. Als ik de open brief van Frank Vandenbroucke lees, zie ik geen Frans. Als ik mij niet vergis, stond in het regeerakkoord zwart op wit dat het parlement zich over het dossier mocht uitspreken. Wat moeten we nog meer hebben vooraleer we iets mogen goedkeuren?”

,,Voorts had je in Vlaanderen de hele heisa tussen Karel De Gucht en Guy
Verhofstadt. Waardoor het imago van de VLD aan diggelen lag. Opnieuw, dat is niet de schuld van Di Rupo of de PS. In die omstandigheden worden verkiezingen gehouden en het Vlaams Blok wordt de facto de grootste politieke formatie. De VLD is slechts de vierde partij in Vlaanderen. Dat is toch niet niks?”

Er gaan steeds meer stemmen op om overal symmetrische regeringen te vormen met dezelfde politieke families.

,,We hebben België eerst omgevormd tot een federaal land, met afzonderlijke
verkiezingen voor de regionale parlementen. Als ik sommige politici nu hoor
vertellen dat we overal dezelfde regeringen moeten hebben, denk ik: Wat is dit? Is
dit echt of ben ik aan het dromen? In een democratie kan dat alleen als Vlaanderen
stemt zoals Wallonië of omgekeerd.”

,,Hoe zijn die asymmetrische regeringen er gekomen? Nadat de MR de verkiezingen had verloren, heb ik in Wallonië een coalitie met CDH gemaakt en in Brussel met CDH en Ecolo.

De asymmetrie in Franstalig België is gewoon het logische gevolg van de
verkiezingsuitslag. Het is de kiezer die beslist heeft. Net zoals de samenstelling
van de federale regering het resultaat is van de verkiezingsuitslag in 2003.”

,,In Vlaanderen zag het plaatje er enigszins anders uit. Groen! heeft er een
beslissing genomen die historisch genoemd kan worden, maar dan in negatieve zin. Ze hebben alleen de eigen positie willen beschermen.

Maar tegelijk hebben ze alle andere democratische partijen verplicht om samen te
werken. Alweer, dat is niet de schuld van Di Rupo of de PS. Ik heb dat niet
gevraagd.”

Waarom verzetten de Franstalige partijen zich mordicus tegen een splitsing van
Brussel-Halle-Vilvoorde?

,,Wat is er anderhalf of twee jaar geleden gebeurd? SP.A en VLD hebben aan de
Franstalige regeringspartijen gevraagd om de kleine arrondissementele kieskringen af te schaffen en te vervangen door provinciale kieskringen.

Dat was geen goede zaak voor ons, we hadden daar geen enkel voordeel bij. Hoe
kleiner de kieskringen, hoe meer zetels we halen. De PS is een partij die dicht bij
de mensen staat.”

,,De SP.A en de VLD zeiden: ‘Elio, je moet ons helpen, we zitten met het Blok dat
steeds sterker wordt. We willen in elke provincie met één boegbeeld kunnen opkomen.

De democratie zal er wel bij varen.’ Het was tegen onze belangen, maar we zijn
akkoord gegaan omdat we dachten onze Vlaamse vrienden te kunnen helpen in hun strijd tegen het Blok. De enige voorwaarde die we gesteld hebben, was dat er niet geraakt werd aan Brussel-Halle-Vilvoorde. De Vlaamse regeringspartners hebben ons dat met de hand op het hart beloofd. Ik ben een brave jongen en heb gezegd: oké. Louis Michel heeft hetzelfde gedaan.”

,,Vindt u het normaal dat Vlaanderen beslist wat het federale parlement moet doen?
Excuseer mij, in wat voor land leven wij? Als we die weg bewandelen, verlaten we de weg van de redelijkheid en valt het land uit elkaar.

De Vlamingen moeten één zaak goed beseffen: dat alles wat in dit land is
gerealiseerd sinds 1830, altijd in overleg is gebeurd. De dag dat één gemeenschap
haar wil oplegt zonder instemming van de andere, is er een regimecrisis.”

,,Wat zijn de prioriteiten van de mensen? Werk, een betere verhouding tussen
Vlamingen en Walen, de sociale zekerheid. Minder dan 5 procent van de Vlamingen wil een onafhankelijk Vlaanderen. Het antwoord op het Blok is rekening houden met de problemen van de mensen. Ik merk bij de Vlaamse politici niet de wil om de problemen aan te pakken, om de straat op te gaan, om naar de mensen en de wijken te gaan en de problemen van de mensen op te lossen.”

Het Arbitragehof heeft toch beslist dat de splitsing er uiterlijk in 2007 moet komen?

,,Het Arbitragehof heeft beslist dat je niet met provinciale kieskringen kunt werken en tegelijk Brussel-Halle-Vilvoorde als uitzondering behouden. Net als elke
democraat vind ik dat we een antwoord moeten vinden op het arrest van het
Arbitragehof. Maar een splitsing is niet de enige mogelijke oplossing.

Daarom hebben we een voorstel ingediend om de arrondissementele kieskringen weer in te voeren. We hebben decennialang met dat systeem gewerkt. Ik heb nooit iemand met een spandoek zien lopen: weg met de arrondissementen . Zeggen dat een splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde de enige oplossing is, is een loopje nemen met de geschiedenis.”

,,Vindt u het vreemd dat de Franstaligen verbaasd zijn? Wij hebben eerst een akkoord gesloten om de Vlaamse democratische partijen een plezier te doen. Het minste wat zij kunnen doen, is hun woord houden.

Er is beloofd dat er niet geraakt zou worden aan Brussel-Halle-Vilvoorde. Wel, dan
moeten ze hun woord houden. Nu hoor ik burgemeesters zeggen dat deze situatie
onaanvaardbaar is. Ik zie niet in waarom ons standpunt onaanvaardbaar zou zijn.”

,,Maar zelfs vandaag zijn wij bereid te spreken met onze Vlaamse vrienden. Het enige wat ik vraag, is dat een oplossing in het belang is van de mensen, dat het land erbij wint en dat de Vlamingen er beter van worden, net als de Franstaligen. Laat ze mij eens uitleggen wat het voordeel van een splitsing is. Wat vaak vergeten wordt, is dat de Vlamingen na een splitsing minder zetels zullen overhouden in de Kamer.
Men werkt de Franstaligen op de zenuwen en het kost de Vlamingen zetels. Ziet u het voordeel? Ik in elk geval niet.”

Hoe komt het dat Louis Michel vrij populair was in Vlaanderen

,,En ik niet. Dat is mijn eigen schuld. Ik moet beter Nederlands leren. Meer naar
Vlaanderen gaan. Het probleem is dat ik geen tijd heb. Hebt u enig idee hoe groot de PS is? We hebben 102 parlementsleden. 15 ministers (16, verbetert de woordvoerster). Daarnaast hebben we nog enkele parlementsvoorzitters. En dan hebben we het nog niet over de lokale mandatarissen. Ik moet de eenheid in die partij bewaren.
Rekening houden met alle gevoeligheden. Dat vergt ontzettend veel tijd. Misschien
besteed ik te veel tijd aan de stabiliteit van de PS, aan de stabiliteit van de
verschillende regeringen, zodat ik te weinig aandacht voor Vlaanderen heb.”

Denkt u dat de Vlaamse media soms van slechte wil zijn? Dat men de PS en de
problemen van Wallonië niet wil begrijpen?

,,Als er peilingen worden gepubliceerd, geven de Vlaamse media meestal alleen de
federale en de Vlaamse resultaten. Die van Wallonië zie je niet. Net alsof Wallonië
niet meer bestaat. België is het enige federale land in de wereld zonder federale
partijen. Vlamingen stemmen voor Vlaamse partijen en Franstaligen voor Franstalige.
België drijft langzaam maar zeker uiteen. Dat is niemands schuld, dat is een
vaststelling.”

Waar eindigt dat?

,,Tot nu toe zijn we er altijd in geslaagd om de centrifugale krachten onder
controle te houden. Dat vereist inspanningen van elke gemeenschap. Maar daarvoor moet er wel een antwoord komen op de vraag of we België willen behouden. Ik weet dat de bevolking voor is. Als de politici het land willen behouden, moeten ze ook bereid zijn een inspanning te doen. Ik moet misschien de eerste zijn om die inspanning te doen.”

Moet er een definitieve staatshervorming komen, waarbij voor eens en altijd wordt
vastgelegd hoe België eruit moet zien?

,,Definitieve oplossingen bestaan niet. Sla er de geschiedenis van België maar op
na. De keren dat men al gezegd heeft dat de ‘definitieve’ stap is gezet, zijn niet
te tellen. Ik ben er wel van overtuigd dat de toppolitici van het land moeten samen
zitten om af te spreken hoe we de stabiliteit van het land kunnen vergroten.”

Enkele weken geleden werd u in Knack omschreven als de regent van België.

,,Een mens kan denken dat hij belangrijk is als hij de voorpagina van Knack haalt.
Nu, het artikel is één zaak. Een andere zaak is de politieke boodschap die erachter
zit. Ik zie het als een waarschuwing aan mijn Vlaamse collega’s. Jongens, jullie
moeten je herpakken, anders staat de Waalse duivel klaar om het over te nemen.”

Droomt u ervan premier te worden?

Als ik zo graag de regering had laten vallen, dan had ik dat zo kunnen doen (knipt
met de vingers) . Maar we hebben dat niet gedaan. Premier Verhofstadt heeft nog drie jaar te gaan en dan zijn er opnieuw verkiezingen. Dan kan de PS opnieuw winnen of verliezen. Al de rest is speculatie.”

,,Victor Hugo heeft ooit gezegd: ‘Wat een mens nodig heeft om gelukkig te zijn, is
een goede baan en een grote liefde.’ Ik heb beide.”