Door Karel Mortier

“Trotskycons?”
“De verbanden tussen Bush en Trotsky: laten we ze eens tellen”
“Is het Trotsky’s fout?”
“Van trotskisme tot anachronisme: de neoconservatieve revolutie”
“Trotsky’s spook waart door het Witte Huis”

Naarmate de Bush-regering steeds meer krediet verliest onder de Amerikaanse bevolking beginnen de rangen van de neoconservatieven - die volgens sommigen de ideologische mosterd leverden voor het Bush-beleid - uit elkaar te vallen. De tegenstanders van de neocons, in eigen rangen en daarbuiten, wetten hun messen.

Vorige maand verscheen van de hand van Francis Fukuyama het boek “After the Neocons: Where the right went wrong”, waarin hij afstand neemt van het (buitenlands) beleid van Bush en de inval in Irak een vergissing noemt.

De neoconservatieven vinden het uiteraard niet leuk. Ze herinneren er Fukuyama fijntjes aan dat hij samen met 17 anderen - waaronder Paul Wolfowitz, Donald Rumsfeld en John Bolton - een brief schreef aan Clinton onder de titel “Project for the New American Century”, waarin werd gesteld dat Saddam een bedreiging vormde en dat de VS moest overwegen om geweld te gebruiken om hem van de macht te verdrijven.

Fukuyama stelt nu dat hij een aantal maanden voor de oorlog reeds van gedacht veranderde en distantieert zich volledig van de oorlog. Dit maakt de relatie tussen hem en zijn voormalige vrienden er uiteraard niet beter op. In een column in de Washington Post “Fukuyama’s Fantasy” beschrijft Charles Krauthammer Fukuyama als een “rat die het schip verlaat op een moment dat de publieke opinie zich tegen hen keert”.

“En zo werd Francis Fukuyama ’s werelds meest gevierde ex-neoconservatief, een goed getimede transformatie die hem een stukje van de roem bezorgde die hem ooit te beurt viel 15 jaar geleden als de man die, een tikkeltje prematuur, de geschiedenis voor beëindigd verklaarde.” Dat Francis betere dagen heeft gekend is wel duidelijk.

Daarmee is het probleem uiteraard nog niet opgelost: hoe kon het dat de neocons zo’n invloed hadden op het buitenlands beleid van Bush? En ook: wat wil dit nu zeggen voor de conservatieven in de Verenigde Staten en hun geestesgenoten in het buitenland, nu duidelijk blijkt dat het buitenlands beleid van de conservatief Bush een ramp is?

Het antwoord is volgens sommigen zeer simpel. De neocons zijn geen echte conservatieven maar (ex-)trotskisten die zich binnen de conservatieven opgewerkt hebben, en met de verkiezing van Bush hun kans zagen om hun ideologie op te leggen aan de rest van de wereld. Entrisme en “infiltratie” worden op dezelfde golflengte geplaatst, hoewel entrisme uiteraard niets met infiltratie te maken heeft, maar een idee is dat door de burgerlijke pers tactisch niet begrepen wil worden.

Denk maar aan de hetze tegen Militant, destijds de zusterorganisatie van de LSP in Groot-Brittannië, toen zij in de jaren ‘80 in het Verenigd Koninkrijk een relatief grote impact hadden binnen de Labour Party. Of de gebeurtenissen recent nog in Duitsland, waar onze kameraden een rol spelen in de afdeling van de WASG in Berlijn.

De “war on terror” en het “democratiseringsproject” in het Midden-Oosten zouden gebaseerd zijn op de permante revolutie van Trotsky. Democratie in één land is niet mogelijk en daarom moet democratie overal ter wereld worden verspreid. De link met trotskisten ligt er uiteraard vingerdik op, voor de complotdenkers die nooit één woord van Trotsky hebben gelezen. Maar misschien is het christendom dan ook geïnspireerd door het trotskisme en was Christus eigenlijk de eerste trotskist, aangezien Hij blijkbaar ook niet geloofde in “christendom in één land”.

Het is een sport geworden om linken te zoeken tussen de neoconservatieven en “trotskisten”. Oorspronkelijk kwamen die theorieën niet verder dan wat obscure sites van o.a (ex-)stalinisten en neofascisten. Maar naarmate de conservatieven dieper in het Iraakse moeras zinken, vinden deze theorieën ook hun weg naar “mainstream” bladen die op zoek zijn naar een reden voor de puinhoop waarin ze zijn terechtgekomen, en in de neoconservatieven een zondebok hebben gevonden.

“Er was, natuurlijk, nooit iets zeer conservatief aan de neoconservatieven, behalve dat ze tijdens de Koude Oorlog het com-mu-nis-me haatten - maar dan alleen omdat vele van hun voormalige mentors ex-trotskisten waren. De neoconservatieven waren, net als Trotsky, sterk ingenomen met de idee van wereldrevolutie. Behalve dat dit een Amerikaanse, kapitalistische revolutie zou zijn - het exporteren van de vrijheid, desnoods met de macht van wapens - naar een onverlichte wereld.” (Daily Telegraph, 26/03/2006)

Op 7 juni 2003 verscheen er in de Canadese krant de National Post het artikel “Trotsky’s spook waart door het Witte Huis”. In andere artikels werd zelfs gesteld dat (ex-)leden van de Vierde Internationale sleutelposten in handen zouden hebben in het Pentagon en het Witte Huis.

De paleoconservatieven, met wellicht als bekendste figuur Pat Buchanan, die voorstanders zijn van een meer isolationistische en “real politieke” koers van de VS stellen in hun bladen: “We zien nu de implementatie van een reeds lang bestaande neoconservatieve ambitie: het opleggen van een wereldorde - in feite een Amerikaans imperium, met Washington DC als haar centrum. De infiltratie en het coöpteren van de conservatieve beweging door de marxistische rechterzijde en haar transformatie in een instrument van een ideologie die staatsgezind is, globaliserend en militant expansionistisch, was de eerste stap op de weg naar het imperium.

Eens de marxistische rechterzijde de controle had verworven over de denktanks, de magazines en activistische organisaties van de Amerikaanse rechterzijde, zetten ze zichzelf in beweging om controle te verwerven over de Republikeinse Partij.” (Chronicles Magazine, januari 2004)

Sommigen ter “linkerzijde”, of wat daar in de Verenigde Staten voor moet doorgaan, gaan nog een stap verder en proberen een link te maken tussen de Republikeinse rechterflank en “the Marxist right”. Ze suggereren dat de Republikeinen zijn overgenomen door “marxisten”. Dit past in de strategie van sommigen ter linkerzijde, die menen dat de beste manier om aan de macht te komen, bestaat uit het op hun rechterflank aanpakken van de Republikeinen.

“Red baiting” is daar een onderdeel van. Het feit dat veel neoconservatieven van joodse origine zijn, net als Trotsky, is uiteraard koren op de molen voor anderen, die dit weer zien als één groot joods complot om de wereld te domineren.

Een zekere Michael Lind, die in de VS door het leven gaat als een “liberal” - een progressief, stelt in de New Statesman van april 2003 dat het buitenlands beleid van de VS “een product is van de grotendeels joods-Amerikaanse, trotskistische beweging van de jaren ‘30 en ‘40, die de vorm van een anticommunistisch liberalisme aannam tussen de jaren 1950 en 1970 en, uiteindelijk, een militaristische en imperialistische rechterzijde werd zonder precedenten in de Amerikaanse cultuur of politieke geschiedenis.”

Het feit dat Blair recent bekende dat hij besloot om in de politiek te gaan door de biografie van Trotsky van Isaac Deutscher is uiteraard koren op de molen en voedt de complottheorieën. De invasie in Irak werd overigens gesteund door een grote meerderheid van de Democraten. Als we dit allemaal moeten geloven, dan is de VS misschien een “communistisch land” geïnspireerd door de ideeën van Leon Trotsky, maar hadden we dit alleen nog niet gezien.

Dat er een aantal ex-trotskisten in neoconservatieve kringen terecht zijn gekomen, zal wel kloppen. Maar bon, Frankrijk heeft een ex-trotskist gehad als premier en Vlaanderen heeft zelfs een ex-trotskist als Minister van Onderwijs, Frank Vandenbroucke. Veel sporen heeft hun trotskistische verleden bij die mensen in ieder geval niet nagelaten. Ten andere: als de neoconservatieven (ex-)trotskisten zouden zijn, wat zijn de “echte” conservatieven dan?