door Jurgen Vluijmans |
28/02/2007 15:00

Zelfs al zouden de internationale financiële markten crashen, dan zijn er nog altijd instrumenten om uw vermogen te beschermen of zelfs om veel geld te verdienen. Cash zette de mogelijkheden eerder al eens op een rij.

Ook in ultieme doemscenario’s zijn er steeds activa die beleggers kunnen beschermen en heel wat geld kunnen opleveren. Wie bij de pakken blijft neerzitten en een conventionele ‘buy and hold’-strategie toepast met goedehuisvaderaandelen, zal echter lijdzaam moeten toezien hoe zijn portefeuille minder waard wordt. U moet het dus slim spelen en investeren in activa die negatief gecorreleerd zijn aan de brede aandelenmarkten. In het tweede luik van ons dossier bekijken we daarom een aantal beleggingsopportuniteiten om op een rendabele manier uw vermogen te beschermen tegen calamiteiten en het zelfs te doen aangroeien.

(Fysiek) goud is in worstcasescenario’s een van de belangrijkste activa. Bij geopolitieke, deflatoire of inflatoire spanningen zien we de prijs van het gele metaal meteen aantrekken in de zoektocht van velen naar een ‘veilige haven’. Goud bewijst niet alleen zijn nut in doemscenario’s. Het verdient te allen tijde een plaats in een gediversifieerde portefeuille. Sommige specialisten raden aan om 5 tot 10 % van de totale portefeuille aan te houden in fysiek goud. Wij durven een stapje verder gaan en raden in de huidige omstandigheden 10 tot 15 % aan. Uiteraard moet elke belegger in functie van zijn risicoprofiel bepalen hoeveel goud hij in portefeuille neemt, maar wij adviseren momenteel een hogere weging.

De ongebreidelde liquiditeitscreatie die de wereld de jongste jaren gekend heeft en in verschillende activaklassen zeepbellen gecreëerd heeft, waarvan we verwachten dat enkele binnenkort zullen barsten, zal gunstig zijn voor goud. Euro’s en dollars zijn gedegradeerd tot papiergeld dat ad infinitum kan worden bijgedrukt, terwijl bij goud het aanbod krimpt. Gino Delaere, fondsbeheerder bij Petercam, gebruikt een metafoor: “Het beeld van Bernanke die dollarbiljetten vanuit een helikopter uitstrooit, heeft iedereen al wel eens voor ogen gehad, maar uit diezelfde helikopter zie ik nog niet meteen goudmunten vallen.” In een studie van BCA Research van 10 januari lezen we dat de gelijkenissen met de jaren 70 op dat gebied treffend zijn. Op het eerste gezicht kan het macro-economische contrast tussen toen en nu niet groter zijn, want anno 2007 zijn de begrotingstekorten in de groeilanden veel lager, voormalige inflatiebrandhaarden Brazilië en Turkije hebben ’single digit’ inflatiecijfers, goedkope arbeid uit China drukt de lonen … Er is echter één belangrijke gelijkenis: net als in de jaren 70 is er veel liquiditeit in de markt, wat dus gunstig is voor goud.

Op dit moment is het nog koffiedik kijken of een van de worstcasescenario’s die we op de vorige bladzijden beschreven, inflatoire dan wel deflatoire spanningen met zich brengt. Een beetje deflatie is echter veel erger dan een beetje inflatie, want dan vallen de consumentenbestedingen voor het grootste deel stil. Delaere voegt er echter aan toe dat u met goud zowel bij inflatie als bij deflatie goed zit: “Zo leidde de vrees voor deflatie tussen 2001 en 2003 tot een stijging van de goudprijs, terwijl het in de periode daarna eerder inflatievrees was die de goudprijs hoger stuwde.” De bovenvermelde studie van BCA Research noemt deflatie of een geopolitieke schok als de belangrijkste drijfveren voor goud. Die twee factoren zullen volgens de studie de volgende grote haussebeweging inleiden. Eens een aantal fundamentele factoren voor goud door de grote massa begrepen wordt, is een ‘overshoot’ zoals in de jaren 70 zeker niet uitgesloten. “Herinner u dat de goudprijs eind 1974 daalde van zowat 200 USD naar 103 USD medio 1976, om daarna terug hoger te klimmen en in januari 1980 te exploderen richting 850 USD! Daarna ging het snel bergaf richting 300 USD. U moet dus steeds in het achterhoofd houden dat, hoewel goud een mooie diversificatie biedt binnen een breed gespreide portefeuille, u er de mogelijk tijdelijk hoge volatiliteit bij zal moeten nemen”, aldus Delaere. Hij is er trouwens van overtuigd dat we in een langetermijnstierenmarkt zitten voor goud en andere grondstoffen: “Bij fundamenteel positieve langetermijnthema’s (zoals ook energie) is markttiming van minder belang. De beste strategie bestaat er dan in om zolang de opwaartse trend intact blijft, van de correcties gebruik te maken om verder te accumuleren.” Toegegeven, op vijf jaar is de goudprijs meer dan verdubbeld, maar in reële termen is dat zeker geen ongelooflijke stijging. Aangepast na inflatie zou de goudprijs meer dan 1500 USD moeten staan. Ook in vergelijking met de S&P500 en olie is goud nog altijd relatief aantrekkelijk.

U kiest in een crash ten slotte best voor fysiek goud (munten, staven) in plaats van trackers. Fysiek goud is immers een actief zonder derde tegenpartij, in tegenstelling tot financiële activa zoals trackers, aandelen en obligaties. Goudmijnaandelen zijn een nuttige aanvulling omdat ze een hefboomeffect hebben op de goudprijs. Als de aandelenmarkten echt zouden crashen, zal er wel onzekerheid ontstaan over hun status: zijn het aandelen of ‘echt goud’? Dat zou de aandelenkoersen van goudproducenten initieel onder druk kunnen zetten. Dat geldt op korte termijn, maar op langere termijn kan de opbrengst een veelvoud zijn van de stijging van de goudprijs zelf. Goudmijnaandelen hebben immers een hoge correlatie met de goudprijs en een lage met de brede aandelenmarkten of economie. Een goed idee is om 80 % van de activa die u in goud belegt, in het fysieke metaal te investeren en 20 % in een mandje goudmijnaandelen. Een aanrader vinden we de Market Vectors Gold Miners ETF (ticker GDX), die een 40-tal goud- en zilverproducenten bevat. Gespecialiseerde fondsen, zoals het Merrill Lynch/Blackrock World Gold Fund, zijn ook interessant.

De vlucht naar kwaliteit zal zich ook op de obligatiemarkt manifesteren. De obligatierente zal dalen en de koers van overheidsobligaties zal stijgen. Het gevolg zou zijn dat de kredietspreads, het verschil in opbrengst tussen eersteklasdebiteuren (AAA) en tweede- en derderangsdebiteuren (BBB of zelfs lager) fors zouden toenemen. Momenteel kunnen zelfs emittenten van de laagste kwaliteit gemakkelijk aan goedkoop krediet geraken. Sinds begin 2005 bedraagt de meeropbrengst van hoger rentend papier ten opzichte van het veiligste papier gemiddeld zo’n 70 basispunten, terwijl dat in rampjaar 2002 meer dan 270 basispunten bedroeg. De huidige lage spread duidt op de zelfgenoegzaamheid van beleggers, die wordt uitgedrukt in een extreem lage volatiliteit, een situatie die in een rampscenario snel zal veranderen: “Er is een correlatie tussen de volatiliteit en de risicopremie op allerhande activa,” aldus ING-hoofdeconoom Peter Vanden Houte. Schuldpapier van groeilanden en bedrijven in moeilijkheden zal het in een risicoavers klimaat slecht doen. Volgens een recente studie van ING zouden bij een aanval op Iran obligaties van olie-exporterende landen als Rusland, Venezuela en Nigeria het vrij goed doen, net als bedrijfsobligaties van Rusland en Kazachstan en Mexicaanse Cemex-obligaties. Turkse euro-obligaties zouden in dat geval de zwaarste verliezers zijn, net als andere Turkse activa. U zorgt er dus beter voor dat u enkele eersterangsobligaties in portefeuille hebt, samen met een paar bedrijfsobligaties van de allerhoogste kredietwaardigheid (AAA).

Bij een spike van de olieprijs tot 80 of zelfs 100 USD per vat, zoals bij een aanval van Israel op Iran, zullen energieaandelen (olie, steenkool, uranium, …) het naar onze mening goed doen. Stijgende olieprijzen duiden immers op inflatie en geopolitieke spanningen, waar ze op hun beurt ook de oorzaak van zijn. Johan Van Geeteruyen, beheerder van het PAM Equities Energy fonds van Petercam, zei eind vorig jaar op een rondetafel: “Als de olieprijzen stijgen, stijgt normaal de inflatie en ook de rente, wat slecht is voor de beurs. Als je dan olie in portefeuille hebt, is dat een hedge. Hetzelfde geldt voor geopolitiek risico. Als de geopolitieke risico’s toenemen, vertaalt zich dat direct in een stijgende olieprijs. De olieprijs wordt dan weer doorverrekend in inflatie.” Een breed gespreide portefeuille van energieaandelen zoals Total, Shell, SBM Offshore, Tullow Oil en andere kan u dus heel wat opleveren en de achteruitgang van de rest van uw aandelenportefeuille compenseren.

Nog volgens ING-hoofdeconoom Vanden Houte zal de Zwitserse frank (CHF) ook profiteren van zijn status als vluchtmunt. Als het systeem van de carry trades, waarbij in laagrentende munten zoals de CHF en JPY wordt ontleend en wordt belegd in hoogrentende alternatieven zoals de Nieuw-Zeelandse dollar (NZD), in elkaar stort, kan de CHF daarvan profiteren. De Zwitserse munt staat op historisch lage niveaus, hoewel de economie van het land het goed doet, aldus ING. Een mogelijkheid is dus om long te gaan op de CHF, dus short te gaan op de wisselverhouding EUR/CHF. Turkije lijkt echter een bijzonder kwetsbaar slachtoffer. Een muntdaling van 20 % is volgens ING niet uitgesloten. U kunt een long op de CHF dus perfect combineren met een short op de TRY. De afgeleide producten van ABN Amro (www.abnamromarkets.nl) zijn hiervoor goede instrumenten.